Rondvaart op het IJ Amsterdam

Het IJ de stad uitgelegd

Het IJ is de brede waterstrook die de stad in tweeën snijdt. Aan de zuidkant, in het zuiden, ligt het centrum met CS, aan de noordkant ligt de noordkant met het EYE Filmmuseum en de A’DAM Toren. Hieronder een overzicht van wat Het IJ precies is, hoe het ontstond en waarom het zo belangrijk is voor Amsterdam.

Waar ligt Het IJ?

Het IJ ligt direct achter de stad CS, aan de noordzijde van het stadscentrum. Het vormt een brede waterarm die van west naar oost stroomt. Het is een onderdeel van het grotere Nederlandse watersysteem. In het westen, aan de westelijke richting, ligt het Noordzeekanaal dat via IJmuiden uitkomt op de Noordzee. Aan de oostelijke richting, voorbij de Oranjesluizen, begint het Buiten-IJ dat aansluit op het binnenzee. De totale lengte van Het IJ binnen de stad is ongeveer 11 kilometer. Het waterpeil wordt gereguleerd door sluizen en het is gemiddeld 10 tot 15 meter diep.

De naam IJ en waar die vandaan komt

De naam IJ komt uit het Oudnederlands en betekent “water”. De naam is verwant aan het Oudfriese woord “ie” voor riviertje of waterstroom. Deze naam is ook terug te vinden in plaatsnamen als binnenzee, IJmuiden en IJsselstein. De naam IJ is dus eigenlijk een oud woord voor “het water”, wat betekent dat de volledige naam “Het IJ” neerkomt op “het water”. Oorspronkelijk was Het IJ onderdeel van een natuurlijk moerasgebied dat in de middeleeuwen werd ontgonnen en vergraven.

Van Zuiderzee tot Afgesloten IJ

Het IJ was oorspronkelijk een zijarm van de Zuiderzee, een groot binnenwater dat de verbinding vormde met de Noordzee. Door de Zuiderzee waren havens zoals Amsterdam, Hoorn en Enkhuizen bereikbaar voor zeeschepen uit heel Europa. In 1932 werd de Zuiderzee afgesloten door de Afsluitdijk. Het zoute wateroppervlak zoette langzaam aan en de Zuiderzee werd het binnenzee. Ook Het IJ werd hierdoor afgesloten van de open zee, vandaar de naam “Afgesloten IJ” voor het deel tussen de Oranjesluizen en de sluizen bij IJmuiden. Het Afgesloten IJ is sindsdien een zoet binnenwater geworden, als rivier en binnenzee tegelijk.

Binnen-IJ, Afgesloten IJ en Buiten-IJ

Het IJ wordt vandaag de dag in drie onderdelen opgedeeld. Het Binnen-IJ is het stuk direct voor de stad Centraal, tussen de stad en de stad Noord. Het Afgesloten IJ is het westelijke deel richting de havens en IJmuiden, beschut door sluizen aan beide zijden. Het Buiten-IJ ligt in het oosten; het Buiten IJ ligt voorbij de Oranjesluizen, waar je vanuit Het IJ uitkomt op het IJsselmeer. Dit gebied wordt vooral gebruikt voor recreatievaart en grote scheepvaart. Tijdens een rondvaart van Event op het Water vaar je afhankelijk van de route over één of meerdere van deze delen.

Het IJ als druk bevaren waterweg

Het IJ wordt druk bevaren. Elke dag varen er pontjes van het GVB tussen de stad CS en de stad Noord, gratis voor voetgangers en fietsers, de pont verbindt de stad. Daarnaast zijn er watertaxi’s, cruiseschepen die aanmeren aan de Passenger Terminal Amsterdam, binnenvaartschepen richting de haven, en de passagiersboten en evenementenschepen van Event op het Water. Waar het Buiten IJ ligt is het uitgestrekt; ondanks de drukte is er genoeg ruimte: Het IJ is op sommige plekken meer dan 500 meter breed. Hier is veel te vinden en te zien voor wie goed kijkt. De schepen houden zich aan strikte vaarregels, waarbij de rest van het verkeer voorrang geeft aan de grote beroepsvaart.

De bruggen en pontjes over Het IJ

Er is geen auto-brug over Het IJ: wie met de auto van zuid naar noord wil, gaat door de IJtunnel of de Coentunnel. Voor voetgangers en fietsers zijn er meerdere pontjes die gratis varen tussen de stad Centraal en de stad Noord. De pontjes varen tot diep in de nacht. In de toekomst zijn er plannen voor een voetgangersbrug over Het IJ, maar in de praktijk lopen die al jaren vertraging op. Tijdens de rondvaart kruis je de pontjes meerdere keren, altijd een leuk beeld voor aan boord.

Amsterdam Noord aan de overkant

Aan de overkant van Het IJ ligt de stad Noord, het noorden van de stad. Een wijk die de afgelopen jaren enorm is veranderd: van industrieel gebied naar hippe nieuwbouw-buurt met hotspots zoals het EYE Filmmuseum, A’DAM Toren, Tolhuistuin, NDSM-werf en de Pllek. de stad Noord heeft ook veel hotels, restaurants en woningen met uitzicht op Het IJ. Vanaf de schip zie je deze hotspots voorbijtrekken. Aan de kant van het centrum staan de pakhuizen, de Passenger Terminal en CS zelf.