Grachten van Amsterdam

De Amsterdamse grachtengordel uitgelegd

De grachten van Amsterdam zijn wereldberoemd en vormen samen de Amsterdamse grachtengordel. De grachtengordel is aangelegd in de 17e eeuw tijdens de Gouden Eeuw, als onderdeel van de zogenaamde Vierde Uitleg — de vierde grote stadsuitbreiding van Amsterdam. De grachten lopen in een halve cirkel rond het middeleeuwse centrum van de stad. Sinds 2010 staat de grachtengordel op de UNESCO werelderfgoedlijst. Hieronder een overzicht van de belangrijkste grachten, hun geschiedenis en wat je tijdens de rondvaart kunt zien.

De drie hoofdgrachten: Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht

De grachtengordel van Amsterdam heeft drie hoofdgrachten die samen in een halve cirkel rond de binnenstad liggen. Het zijn de Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht. Deze combinatie Herengracht Keizersgracht en Prinsengracht, alle drie gegraven in de 17e eeuw tijdens de Vierde Uitleg. De grachten werden gegraven voor toeristische doeleinden noch voor verdediging, maar als representatieve wijk waar rijke kooplieden en bestuurders hun huizen bouwden. De drie hoofdgrachten hadden een belangrijke functie voor bewoners en handel.

De Herengracht

De Herengracht is de meest deftige en oorspronkelijk dure gracht van de grachtengordel. De Herengracht werd aangelegd voor de welgestelde kooplieden en bestuurders van Amsterdam. Langs de Herengracht staan de grootste huizen en grachtenpanden, vaak voorzien van dubbele gevels en sierlijke bomen langs beide zijden. Een bekend stuk van de Herengracht is de zogenaamde Gouden Bocht — het gedeelte tussen de Leidsestraat en de Vijzelstraat, waar de allerduurste huizen van de 17e eeuw werden gebouwd. De Herengracht is tot op de dag van vandaag een adres voor ambassades, kantoren en bijzondere huizen. De Herengracht vormt samen met de Keizersgracht en de Prinsengracht het hart van de grachtengordel.

De Keizersgracht

De Keizersgracht is de middelste en breedste van de drie hoofdgrachten. De gracht is vernoemd naar keizer Maximiliaan van Oostenrijk. Langs de Keizersgracht vind je eeuwenoude grachtenpanden, kerken en musea. Met een totale lengte van ongeveer 2 kilometer en bomen langs beide zijden, is de Keizersgracht een van de mooiste Amsterdamse grachten om vanaf een boot te bewonderen. Tijdens de rondvaart ontdek je hier de typische 17e-eeuwse koopmanshuizen met smalle gevels en hoge ramen.

De Prinsengracht

De Prinsengracht is de buitenste van de drie hoofdgrachten en ligt het dichtst bij de Jordaan. Langs de Prinsengracht staat het wereldberoemde Anne Frank Huis, gelegen naast de Westerkerk. De Prinsengracht is ook bekend om de bruisende cafés, restaurants en drijvende bloemenpotten. Aan de oostkant en oostzijde van de Prinsengracht ligt de grachtengordel, aan de westzijde begint de Jordaan. De Prinsengracht is vaak de favoriete gracht van bewoners, doordat de sfeer wat informeler is dan die van de Herengracht.

De Singel en de vierde uitleg

De Singel is de oudste van de binnenstadsgrachten, met wortels in de middeleeuwen en vormde oorspronkelijk de stadsgracht van het middeleeuwse Amsterdam. De Singel werd later gevolgd door de Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht tijdens de Vierde Uitleg. De Singel loopt nu binnen in de grachtengordel en staat bekend om de Bloemenmarkt, de enige drijvende bloemenmarkt ter wereld. Aan de Singel staat ook het smalste huis van Amsterdam, op nummer 7, dat slechts 1 meter breed is.

Het middeleeuwse centrum en de Amstel

Het middeleeuwse centrum van Amsterdam ligt binnen de Singel en was de oorspronkelijke stad vóór de grote stadsuitbreiding van de 17e eeuw. Hier vind je de oudste kerken, het Koninklijk Paleis op de Dam en de nauwe steegjes van de Wallen. De Amstel is de rivier die vanuit de zuidkant de stad binnenkomt en het water levert aan de grachten. Langs de Amstel staan historische cafés, de Magere Brug en het voormalige Stopera complex. De Amstel loopt tot aan het centrum en verbindt Amsterdam met het achterland.

De Jordaan

De inwoners van de Jordaan, een historische wijk ten westen van de Prinsengracht. De naam Jordaan zou afkomstig zijn van het Franse “jardin” (tuin), gerelateerd aan de vele straatnamen met bomen en bloemen. Oorspronkelijk een volkswijk voor arbeiders en ambachtslieden, is de Jordaan vandaag de dag een van de populairste wijken voor inwoners van Amsterdam, met smalle grachten, hofjes, kunstgalerieën en gezellige cafés. Tijdens de rondvaart vaar je langs de randen van de Jordaan, over de Prinsengracht en de smalle zijgrachten.

Bruggen, panden en kades

Amsterdam telt meer dan 1500 bruggen die de grachtengordel en het centrum verbinden. De beroemdste is de Magere Brug over de Amstel, een houten ophaalbrug uit de 17e eeuw. Langs de kades staan meer dan 3300 monumentale grachtenpanden, vaak gebouwd op houten palen in de zachte grond. De grond onder Amsterdam is zo slap. Deze panden hadden vroeger vaak een belangrijke functie: wonen, handel opslaan op zolder (vandaar de hijsbalken) en als kantoor voor de bewoners. De combinatie van bruggen, bomen en panden maakt de Amsterdamse grachten tot ongetwijfeld de mooiste grachten van Europa, vergelijkbaar met de charme van Parijs of Londen, maar dan uniek Amsterdams.