Rondvaart door Haven van Rotterdam

Haven van Rotterdam: feiten en geschiedenis

De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa en een van de indrukwekkendste havengebieden ter wereld. Wie door de haven vaart, ziet eeuwen geschiedenis voorbijkomen: van de middeleeuwse dam in de Rotte tot de moderne Maasvlakte 2. Hieronder meer over de omvang, het eigendom, de geschiedenis en de economische betekenis van de Rotterdamse haven.

Hoe heet de haven van Rotterdam officieel?

De haven van Rotterdam heeft geen specifieke eigennaam zoals sommige andere havens. Officieel spreekt men van de Haven van Rotterdam of, in het Engels, Port of Rotterdam. De beheerder heet Havenbedrijf Rotterdam N.V. (Port of Rotterdam Authority). Het hoofdkantoor van het Havenbedrijf Rotterdam staat in het World Port Center aan de Wilhelminakade in Rotterdam. De organisatie telt ruim 1.200 medewerkers en is verantwoordelijk voor beheer, exploitatie en ontwikkeling van het Rotterdamse havengebied.

Hoe groot is de haven van Rotterdam?

De Rotterdamse haven beslaat ruim 12.500 hectare, oftewel meer dan 100 vierkante kilometer. Van het centrum van de stad tot aan de Maasvlakte 2 strekt de haven zich uit over ongeveer 40 kilometer richting de Noordzee. Ter vergelijking: het totale Rotterdamse havengebied is groter dan de hele gemeente Utrecht. Door de haven lopen 1.500 kilometer aan pijpleidingen voor het transport van vloeistoffen en gassen, en er is opslagcapaciteit voor miljarden liters aardolie.

Wie is de eigenaar van de haven van Rotterdam?

De haven van Rotterdam wordt beheerd door Havenbedrijf Rotterdam N.V., een niet-beursgenoteerde naamloze vennootschap. Er zijn twee aandeelhouders: de gemeente Rotterdam (circa 70%) en de Nederlandse Staat (circa 30%). Het Havenbedrijf verhuurt haventerreinen aan bedrijven, zorgt voor de scheepvaartafhandeling en ontwikkelt nieuwe haveninfrastructuur. Het Havenbedrijf werd op 1 januari 2004 verzelfstandigd vanuit de toenmalige Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam.

Is de haven van Rotterdam de grootste van de wereld?

Nee, de haven van Rotterdam is niet meer de grootste haven ter wereld, maar wel de grootste haven van Europa. Van 1962 tot 2004 was Rotterdam inderdaad de grootste haven ter wereld. Daarna werd de Rotterdamse haven ingehaald door een aantal Aziatische havens zoals Shanghai, Singapore en Ningbo-Zhoushan. Qua goederenoverslag staat Rotterdam nu rond de zevende tot tiende plaats wereldwijd, maar in Europa blijft de Rotterdamse haven veruit de grootste met een overslag van ruim 435 miljoen ton per jaar.

Welke haven is groter, Antwerpen of Rotterdam?

Rotterdam is duidelijk groter dan Antwerpen. De Rotterdamse haven verwerkt jaarlijks circa 435 miljoen ton goederen, terwijl de haven van Antwerpen (inmiddels gefuseerd tot Port of Antwerp-Bruges) rond de 280 miljoen ton zit. Daarmee is Rotterdam de grootste haven van Europa, gevolgd door Antwerpen-Brugge op de tweede plaats. Ook in oppervlakte is Rotterdam groter. De twee havens zijn historisch gezien concurrenten, al werken ze ook samen op bepaalde dossiers zoals duurzaamheid en verbindingen met het achterland.

Hoeveel verdient de Rotterdamse haven?

De haven van Rotterdam is van groot belang voor de Nederlandse economie. De toegevoegde waarde van de haven bedraagt ruim 45 miljard euro per jaar, goed voor zo’n 6% van het Nederlandse bruto binnenlands product. Het Havenbedrijf Rotterdam zelf heeft een omzet van circa 710 miljoen euro per jaar en keert regelmatig meer dan 120 miljoen euro aan dividend uit aan de aandeelhouders (gemeente en staat). In de Rotterdamse haven werken naar schatting 70.000 mensen direct en nog eens 200.000 mensen indirect.

Wat wordt er in de haven van Rotterdam vervoerd?

In de Rotterdamse haven komt een grote variëteit aan goederen binnen. De belangrijkste productgroepen zijn containers (ongeveer 14 miljoen TEU per jaar), aardolie en olieproducten, chemische producten, steenkool, ertsen en graan. De petrochemische industrie is een grote afnemer, met raffinaderijen van onder andere Shell in Pernis. Aardolie komt uit veel verschillende landen, in de afgelopen decennia onder meer uit Rusland, het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Containers komen uit Azië, Noord-Amerika en andere plaatsen wereldwijd. De aanvoer wordt vanuit de haven via de Rijn, de binnenvaart, het spoor en de weg naar het Europese achterland gedistribueerd, waaronder Duitsland, België en Frankrijk.

Geschiedenis van de Rotterdamse haven

De geschiedenis van de haven van Rotterdam gaat eeuwen terug. Rond 1270 werd een dam aangelegd in het riviertje de Rotte, wat de naam aan de stad gaf. Op deze dam werden goederen overgeladen van zeeschepen op kleinere rivierboten, en zo ontstond de oudste haven van Rotterdam. Eeuwenlang was de haven een bloeiende maar relatief bescheiden handelsstad, overschaduwd door Amsterdam en Middelburg. Zandbanken maakten de aanvoerroute naar zee verraderlijk voor grote schepen.

Dit veranderde tussen 1866 en 1872 met de aanleg van de Nieuwe Waterweg, een breed kanaal dwars door de duinen bij Hoek van Holland. Hierdoor was de haven van Rotterdam voor het eerst goed bereikbaar voor grote zeeschepen, en de haven groeide explosief. In de late 19e en vroege 20e eeuw werden nieuwe havens aangelegd op Feijenoord en aan de zuidelijke oever van de Nieuwe Maas.

Tweede Wereldoorlog en wederopbouw

De Tweede Wereldoorlog was een zwarte bladzijde voor de havenstad Rotterdam. Op 14 mei 1940 werd het centrum van Rotterdam door Duitse bombardementen volledig verwoest, en ook de haven leed zware schade. Nog meer bombardementen volgden tijdens de oorlog. Na de oorlog begon de wederopbouw, waarbij de haven en de stad in een modernere gedaante werden teruggebouwd. De Oude Haven, die de bombardementen wel had overleefd, werd later gerestaureerd. In de Tweede Wereldoorlog werden ook historische schepen en kades verwoest.

Nieuwe Waterweg, Europoort en Maasvlakte

Na de oorlog breidde de Rotterdamse haven zich in rap tempo uit richting de Noordzee. De Europoort werd in de jaren 50 in gebruik genomen, gevolgd door de Maasvlakte in de jaren 60 en 70. Deze nieuwe haventerreinen werden grotendeels door landaanwinning gewonnen op de zee. In 1962 werd Rotterdam de grootste haven ter wereld, een positie die tot 2004 behouden bleef. Maasvlakte 2, een verdere uitbreiding van 2.000 hectare, is tussen 2008 en 2013 aangelegd en in gebruik genomen. Dit is een van de grootste aanleg-projecten in de geschiedenis van de havenstad.

Oude Haven en stadshaven

Naast de moderne haventerreinen heeft Rotterdam ook de Oude Haven, het historische hart van de stad. De Oude Haven ligt dichtbij de binnenstad, tussen de Willemsbrug en het Witte Huis, en is een populair gebied om te beleven. Hier liggen historische schepen afgemeerd en is sprake van een levendige horeca. De Oude Haven was de oorspronkelijke haven van Rotterdam, al eeuwen in gebruik genomen voordat de moderne haventerreinen bestonden. Oude haven en stadshaven zijn elke dag te beleven met een rondvaart vanuit de binnenstad.

Ontwikkelingen en groei

De haven van Rotterdam is voortdurend in ontwikkeling. Nieuwe ontwikkelingen richten zich op verduurzaming (waterstof, wind, zonne-energie), digitalisering van de scheepvaart en het blijven ontwikkelen van de positie als logistiek knooppunt voor Europa. De groei van de haven in de afgelopen eeuwen heeft Rotterdam tot dé havenstad van Nederland gemaakt, met een ligging die door de directe aansluiting op de Rijn en het achterland (met 460 miljoen inwoners binnen bereik) niet te evenaren is. Voor Nederland en heel Europa is het van groot belang dat het goed gaat met de Rotterdamse haven.

De haven zelf werkt samen met vele derden: op- en overslagbedrijven, rederijen, logistieke partners en de scheepvaart zelf. Het Havenbedrijf Rotterdam verhuurt haventerreinen aan derden, die op hun beurt de containers, aardolie en andere producten verwerken. Zo blijft de haven zich ontwikkelen als een dynamisch netwerk van bedrijven. Binnen dit netwerk is de binnenvaart een belangrijke schakel: binnenvaartschepen verbinden Rotterdam met Duitsland, België en Frankrijk.

Goederenstromen en handel

De Rotterdamse haven ontvangt goederen uit alle delen van de wereld. Containers komen vanuit Azië, Noord-Amerika en andere plaatsen, en aardolie wordt aangevoerd uit landen als Rusland, Saoedi-Arabië en Nigeria. Zuid Afrika levert onder andere steenkool voor de Europese energiemarkt. Een groot deel van deze goederen wordt vervolgens via binnenvaart, spoor en weg doorgevoerd naar het achterland. Na aankomst worden containers op kades gestapeld, afgehandeld door kranen, en vervolgens verder vervoerd. Zo raakt geen enkele lading verloren of verdwenen in het afhandelingsproces.

Ontdek de haven vanaf het water

De haven van Rotterdam is vanaf het water het beste te ontdekken. Wie de haven wil ontdekken, krijgt onderweg kades, containers, kranen en historische schepen te zien. Elke Nederlander kan de haven op deze manier ontdekken met een rondvaart. Ook internationale gasten komen graag naar Rotterdam om de haven te ontdekken. Vanaf het water ontdek je niet alleen de moderne terminals, maar ook de Oude Haven in het centrum, die als enige na de bombardementen grotendeels bewaard bleef. Sommige oude kades zijn na de wederopbouw voor schepen gesloten, andere werden juist weer opengesteld voor de watersport en horeca.

Bij Hoek van Holland vormt de monding van de Nieuwe Waterweg de overgang tussen de haven en de Noordzee. Hier zie je zeeschepen arriveren en vertrekken, afhankelijk van het tij en de vloed. De hoek waar de rivier de zee raakt is een unieke plek om de scheepvaart te ontdekken. Tijdens een rondvaart passeer je deze hoek op weg naar de Maasvlakte.